Olej z dziurawca – na co pomaga i jak go stosować?

Olej z dziurawca stosuje się głównie zewnętrznie na podrażnioną skórę, drobne rany, oparzenia oraz bolące mięśnie i stawy. Wymaga jednak ostrożności, ponieważ może wywołać fotouczulenie i wchodzić w interakcje z lekami. Sprawdź, jak go przygotować, nakładać i kiedy z niego zrezygnować.

Na co pomaga olej z dziurawca?

Olej z dziurawca, nazywany także oliwą świętojańską, powstaje przez macerowanie kwiatów lub kwiatostanów dziurawca zwyczajnego w oleju roślinnym. Taki preparat wykorzystuje się przede wszystkim na skórę. Może łagodzić pieczenie, wspierać regenerację naskórka i zmniejszać dyskomfort w miejscu stłuczenia.

W medycynie ludowej używano go przy oparzeniach, trudno gojących się ranach, otarciach, krwiakach, wypryskach i podrażnieniach. Bywa też wcierany w okolice obolałego kręgosłupa, karku, mięśni oraz stawów. Działanie przeciwzapalne, ściągające i antybakteryjne przypisuje się związkom obecnym w surowcu roślinnym.

Preparat nie zastępuje leczenia zakażonej rany, rozległego oparzenia ani przewlekłej choroby skóry. Przy ropie, narastającym bólu, gorączce lub szybko powiększającej się zmianie potrzebna jest ocena medyczna.

Olej z dziurawca nakładaj na skórę z dala od słońca, ponieważ dziurawiec może zwiększać jej wrażliwość na promieniowanie UV.

Skóra trądzikowa

Przy trądziku olej może być stosowany punktowo, jeśli skóra dobrze go toleruje. Zawarte w nim składniki wykazują działanie łagodzące i antybakteryjne, ale tłusta baza nie każdemu służy. Przy cerze skłonnej do zatykania porów lepiej rozpocząć od niewielkiej ilości na jednym obszarze.

Można użyć go jako elementu oczyszczania olejami, czyli metody OCM, albo dodać kroplę do kremu. Nie należy nakładać go na rozległe, sączące się zmiany bez konsultacji. Próba na małym fragmencie skóry przez 24 godziny pomaga wykryć miejscowe podrażnienie.

Bóle mięśni i stawów

Delikatny masaż z użyciem preparatu bywa wybierany przy napięciu mięśni, bólu pleców, karku, lumbago i nerwobólach. Wcieranie powinno obejmować wyłącznie nieuszkodzoną skórę. Olej nie leczy przyczyny rwy kulszowej, zapalenia stawu ani urazu, dlatego silny lub utrzymujący się ból wymaga diagnostyki.

Jak stosować oliwę świętojańską?

Najprostsza forma to cienka warstwa naniesiona na oczyszczoną skórę. Przy masażu używa się kilku kropli, a ruchy powinny być spokojne i nie powodować bólu. W przypadku otarć lub powierzchownych podrażnień preparat można nanieść na jałową gazę.

Na niewielkie oparzenie termiczne najpierw trzeba zastosować chłodzenie bieżącą, chłodną wodą. Olej nie powinien trafiać na świeże, rozległe ani głębokie oparzenia. Po schłodzeniu małej zmiany można rozważyć cienką warstwę, o ile skóra nie jest silnie uszkodzona i nie pojawiają się objawy zakażenia.

Okład z gazy może pozostać na skórze przez 15–20 minut. Nie przykrywaj nim dużej powierzchni szczelnie folią, bo wilgoć i ciepło mogą nasilać podrażnienie. Po każdym użyciu obserwuj, czy nie występuje świąd, pieczenie, wysypka albo obrzęk.

• do masażu obolałych mięśni i pleców,
• punktowo na drobne podrażnienia i wypryski,
• na suchą skórę jako składnik balsamu lub kremu,
• w formie krótkiego okładu na powierzchowne zmiany.

Jak przygotować olej z dziurawca?

Dziurawiec zwyczajny osiąga około 60 cm wysokości i kwitnie od maja do lipca. Kwiatostany zbiera się w słoneczny, suchy dzień, z dala od dróg, pól opryskiwanych środkami ochrony roślin i innych źródeł zanieczyszczeń. Do maceracji nadają się świeże, zdrowe części rośliny.

Roślina zawiera między innymi hiperycynę, naturalny flawonoid, a także hiperforynę, flawonoidy, proantocyjanidyny i kwasy fenolowe. W naparach i innych doustnych preparatach związki te mają inne znaczenie niż w oleju, który pozostaje przede wszystkim środkiem do stosowania na skórę.

Do domowej maceracji przygotuj:

• około 50–100 g świeżych kwiatów lub kwiatostanów,
• około 500 ml oleju lnianego, słonecznikowego, migdałowego albo oliwy z oliwek,
• 2–3 łyżeczki spirytusu,
• duży, wyparzony słoik z zakrętką,
• gazę oraz ciemne butelki do przechowywania.

Umieść kwiaty w słoiku, skrop je spirytusem i odczekaj około 15 minut. Olej podgrzej łagodnie, bez doprowadzania do wrzenia, po czym wlej go do naczynia. Słoik szczelnie zamknij i odstaw na 8 tygodni w temperaturze pokojowej, najlepiej w jasnym miejscu, lecz bez intensywnego nagrzewania.

Naczyniem trzeba delikatnie wstrząsać raz dziennie. Po dwóch miesiącach przecedź zawartość przez gazę i przelej płyn do ciemnych butelek. Po otwarciu przechowuj go w lodówce. Zmiana zapachu, mętność, pleśń lub gazowanie oznaczają, że preparat należy wyrzucić.

Jakie składniki zawiera dziurawiec?

Hiperycyna i hiperforyna są charakterystycznymi składnikami dziurawca, lecz ich obecność nie oznacza, że domowy olej ma działanie porównywalne z preparatem leczniczym. W surowcu występują także kwercetyna, rutyna, pektyny, witaminy A i C oraz cholina. Ich stężenie zależy od terminu zbioru, części rośliny i sposobu przygotowania.

Właściwości rośliny bywają łączone z poprawą nastroju. Badania nad doustnymi wyciągami wskazywały na działanie przy depresji o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, ale dotyczyło to standaryzowanych preparatów, a nie oleju do smarowania. Nie wolno samodzielnie zastępować nim leków przeciwdepresyjnych.

Picie domowego oleju również nie jest dobrym sposobem leczenia biegunki, problemów z wątrobą czy dolegliwości jelitowych. Skład i dawka takiego produktu są nieprzewidywalne, a ryzyko interakcji pozostaje realne.

Kiedy nie stosować oleju z dziurawca?

Największe zagrożenie przy stosowaniu zewnętrznym stanowi fotouczulenie. Skóra może silniej reagować na słońce, solarium i promieniowanie UV, co zwiększa ryzyko zaczerwienienia oraz przebarwień. Po aplikacji zakrywaj miejsce odzieżą i unikaj ekspozycji na słońce.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby o jasnej karnacji, z alergią na składniki roślinne lub z chorobami skóry. Preparatu nie nakładaj do oczu, na błony śluzowe ani na głębokie rany. Kobiety w ciąży i osoby karmiące piersią powinny zrezygnować ze stosowania bez wcześniejszej konsultacji.

Doustne preparaty z dziurawca mogą osłabiać działanie antykoncepcji hormonalnej i zmieniać działanie wielu leków. Dotyczy to między innymi części leków przeciwdepresyjnych, przeciwkrzepliwych, przeciwpadaczkowych, immunosupresyjnych oraz niektórych leków nasercowych. Przed użyciem sprawdź interakcje z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza gdy przyjmujesz kilka preparatów.